# Lehre und Wehre_St. Louis Missouri_Juli 1876_S207 # Machine transcription, uncorrected — CHI Digital Archive (demonstration) * Compendium der Theologie der Väter. 207 nicht war, in das Dasein geführt.“ “) Laetantius: „Niemand frage daher, aus welchen Stoffen Gott diese so großen, so wunderbaren Werke gemacht habe, denn er hat alles aus nichts gemacht.“ 2) Aber man liest ja Genes. 1., daß einige Geschöpfe aus dem Wasser, also doch nicht aus nichts hervorgebracht seien? Eucherius: „Doch ist die Materie aus nichts gemacht; die besonderen Arten des Geschaffenen aber sind aus dem formlosen Storff gebildet, der Himmel und Erde genannt wurde, nicht weil er dies schon war, sondern weil er es schon sein konnte.“s) III. Die Weise. Sage nun auch das „wie“? Nazianzenus: „Durch sein Wort und durch seinen Willen hat er das Weltall gegründet. Denn er sprach, so geschah's, er gebot, so stund es da.“4) IV. Der Gegenstand für wen? Für wen hat Gott diese Welt geschaffen? Nyssenus: „Nicht für sich, da er derer keines bedarf, sondern für uns.“ 5) V. Der Zweck. Zu welchem Zweck? Leo: „Damit sie dienlich seien denen, die sie gebrauchen, und wohl⸗ gefällig denen, die sie anschauen; damit über sie dem Schöpfer Dank dar⸗ gebracht und Gott angebetet werde, der sie gemacht hat, nicht die Creatur, die da dient.““) 1) Nequaquam, quod caeteri faciunt artifices, ex jam comparata materia omnia haec effecit, sed quae prius non erant, in ipsum esse protulit. Theod. 1. 4. de materia et mundo. 2) Nemo igitur quaerat, ex quibus ista materiis tam magna, tam mirifica Deus opera féecerit: omnia enim fecit ex nihilo. Lact. I. 2. c. g9. 3) Materia tamen facta est ex nihilo; mundi autem species de informi materia, quae coeli et terrae nomine appellata est, non quia jam hoc erat, sed quia jam hoc esse poterat. Euch. I. I. in Gen. 4) Verbo universum constitit et proposito. Ipse enim dixit et faeta sunt; ipse mandavit et creata sunt. Nazianz. in orat. de statu Episc. 5) Non sibi, cum nullius horum indigeat, sed nobis. Nyss. orat. I. de paup. 6) Ut sint commoda utentibus et speciosa cernentibus; ut de illis gratiae referantur autori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Leo serm. 2. in Natal. Dom.