# Lehre und Wehre_St. Louis Missouri_Juni 1878_S179 # Machine transcription, uncorrected — CHI Digital Archive (demonstration) Compendium der Theologie der. Väter. 179 Regiert aber nicht der Lauf und Einfluß der Gestirne die irdischen Dinge? Leo: „Nicht von der Macht der Gestirne, die keine haben, hängt der Fortgang der weltlichen Sachen ab, sondern alles wird von dem billigsten und gütigsten Willen des höchsten Königs geordnet.“ 1) Aber es heißt, Gott habe am siebenten Tag geruht? Albinus: „Er hat geruht von der Schöpfung neuer Creaturen, nicht von der Regierung der geschaffenen, von der die Wahrheit selber sagt: Mein Vater wirket bisher.“ 2) II. Ihre Beschreibung. Was ist die Vorsehung? Damascenus: „Die Vorsehung ist die aus Gott entspringende Sorge für das, was ist. Oder: Der Wille Gottes, durch den alles, was ist, einer entsprechenden Leitung genießt.“) III. Die Allgemeinheit ihres Gegenstandes. Ordnet und lenkt die Vorsehung alles, oder ist sie auf gewisse Dinge und Arten beschränkt? Chrysostomus: „Gott sieht alles vor, aber das eine wirkt er, das andere läßt er zu. Alles Böse geschieht nur aus unserem Willen. Alles Gute aus unserem (nämlich erneutem) Willen und mit seiner Hilfe.“4) Augustin: „Einiges macht sowohl als lenkt Gott, anderes aber lenkt er bloß. Die Gerechten macht sowohl als lenkt er; die Sünder aber, in⸗ sofern sie Sünder sind, macht er nicht, sondern stellt sie nur in die Reihe, als nitis providentiam Dei, in qualibet parte creationis manifestam. Cernitis Ipsum in coelo et luminaribus coeli, sole, luna et aliis astris; in naêre, in nubi- bus, in terra, in mari, in plantis, in herbis, in seminibus, in animalibus tam rationalibus, quam irrationalibus, pedestribus, volatilibus, in natatilibus et reptilibus. Oogitate apud vosmetipsos, quis sit continens coelestes apsidas, quod tot millibus annorum coelum non consenuerit, nullam mutationem re- eipiens; sed tamen passibilem habens et corruptibilem substantiam, manebat tale, quale erat, verbo creationis sustentatum; et tanto igne circa coelum vecto, sc. sole, luna et aliis luminaribus, per tot annos non liquefit, non exsiccatur, non incenditur; eum tamen ignis aurum, argentum, ferrum, aes, plumbum, stannum et his similis in liquidam dissolvat naturam. Theodor. serm. 1. 1) Non de stellarum potestate, quae nulla est, secularium negotiorum pen- dent proventus, sed aequissimo et clementissimo summi regis arbitrio cuncta disponuntur. Leo, serm. 5. de Quadrag. 2) Requievit a novarum conditione ereaturarum, non a conditarum guber- natione, de qua ipsa veritas ait: Pater meus usque modo operatur. Albin. in 1. Cc. Eecl. 3) Providentia est, quae ex Deo est in ea, quae sunt, eura. Seu: Volun- tas Dei, per quam omnia, quae sunt, convenientem gubernationem suscipiunt. Dam. I. 2. C. 29. 4) Deus omnia providet, sed alia operatur, alia permittit. Mala omnia ex nostra tantum voluntate flunt. Bona omnia ex voluntate nostra (sc. reno- vata) et ipsius adjutorio. Chrys. in 2. Tim. 3.